Patentin Tanımı

Patent bir buluş için buluş sahibine devlet tarafından verilen bir sınai mülkiyet hakkıdır.Patent,sahibinin izni olmadan başkalarının buluşu üretmesini,kullanmasını veya satmasını belirli bir süre boyunca engelleme hakkı vermektedir.

Patentli bir buluş;alınıp,satılabilen,kiralanıp,kiraya verilebilen diğer mallar gibi buluş sahibinin mülkiyeti haline gelir.Patentler alındıkları ülkelerde geçerlidir.Türkiye'de alınmış bir patent,sahibine,sadece Türkiye içinde hak sağlamaktadır.Örneğin,patent,patentli ürünlerin başkaları tarafından Türkiye'ye ithal edilmesi durumunda,sahibine ithalatı durdurma hakkı sağlar.

Bir Buluşun Patent İle Korunabilmesi İçin Taşıması Gereken Nitelikler

a)Yenilik:Tekniğin bilinen durumuna dahil olmayan buluş yenidir.Tekniğin bilinen durumu;patent başvurusunun yapıldığı tarihten önce,buluş konusunda dünyanın herhangi bir yerinde toplumca erişilebilir yazılı veya sözlü tanıtım,kullanım veya bir başka yolla açıklanan bilgilerden oluşur.

b)Tekniğin bilinen durumunun aşılması:Buluş,ilgili olduğu teknik alandaki bir uzman tarafından,tekniğin bilinen durumundan aşikar bir şekilde çıkarılamayan bir faaliyet sonucu gerçekleşmiş ise,tekniğin bilinen durumunun aşıldığı kabul edilir.

c)Sanayiye uygulanabilir olma:Buluş,tarım dahil sanayinin herhangi bir dalında üretilebilir veya kullanılabilir nitelikte ise,sanayiye uygulanabilir olduğu kabul edilir.

Patent Verilemeyecek Konular ve Buluşlar

Buluş niteliğinde olmadıkları için patent verilemeyecek konular:

a) Keşifler,bilimsel teoriler,matematik metotları,
b) Zihni,ticari ve oyun faaliyetlerine ilişkin plan,usul ve kurallar,
c) Edebiyat ve sanat eserleri,bilim eserleri,estetik niteliği olan yaratmalar,bilgisayar yazılımları,
d) Bilginin derlenmesi,düzenlenmesi,sunulması ve iletilmesi ile ilgili teknik yönü bulunmayan usuller.
e) İnsan veya hayvan vücuduna uygulanacak cerrahi ve tedavi usulleri ile insan,hayvan vücudu ile ilgili teşhis usulleridir.Ancak,bu usullerin herhangi birinde kullanılan terkip ve maddeler ile bunların üretim usulleri için patent başvurusunda bulunulabilir.

Buluş niteliğinde olmalarına rağmen patentle korunamayacak buluşlar,

a) Konusu kamu düzenine veya genel ahlaka aykırı olan buluşlar,
b) Bitki veya hayvan türleri veya önemli ölçüde biyolojik esaslara dayanan bitki veya hayvan yetiştirilmesi usulleridir.

Patentten Doğan Hakkın Kapsamı

Patent hakkı sahibi,buluşun yeni,teknoloji alanı ve ürünlerin ithal veya yerli üretim olup olmadığı konusunda herhangi bir ayırım yapmaksızın patent hakkından yararlanır.

Patent sahibinin, üçüncü kişiler tarafından izinsiz olarak aşağıda sayılanların yapılmasını önleme hakkı vardır:

-Patent konusu ürünün üretilmesi,satılması,kullanılması veya ithal edilmesi veya bu amaçlar için kişisel ihtiyaçtan başka herhangi bir nedenle olursa olsun elde bulundurulması,
-Patent konusu olan bir usulün kullanılması,
-Kullanılmasının yasak olduğu bilinen veya bilinmesi gereken usul patentinin kullanılmasının üçüncü kişiler tarafından başkalarına teklif edilmesi,
-Patent konusu usul ile doğrudan doğruya elde edilen ürünlerin satışa sunulması veya kullanılması veya ithal edilmesi veya bu amaçlar için kişisel ihtiyaçtan başka herhangi bir nedenle olursa olsun elde bulundurulması.

Patent İsteme Hakkı

Patent isteme hakkı,buluşu yapana veya onun haleflerine ait olup,başkalarına devri mümkündür.

Buluş birden çok kişi tarafından birlikte gerçekleştirilmişse,patent isteme hakkı,taraflar başka türlü kararlaştırmamışsa,bunlara müştereken ait olur.

Aynı buluş birbirinden bağımsız birden çok kişi tarafından aynı zamanda gerçekleştirilmişse,patent isteme hakkı,daha önce başvuru yapana veya diğerine göre rüçhan hakkı olana aittir.

Patent almak için ilk başvuran kişi,aksi sabit oluncaya kadar,patent isteme hakkının sahibir.

Faydalı Model Belgesi Verilebilmesi İçin Gerekli Nitelikler

a) Yenilik:Faydalı model belgesi başvurusuna konu olan buluş başvuru tarihinden önce,Türkiye içinde veya dünyada herkesin ulaşabileceği şekilde yazılı olarak veya bir başka yolla açıklanmış veya yöresel veya ülke çapında kullanılmış ise,yeni değildir.Faydalı model belgesi başvurusu tarihinden önce,Türkiye'de yapılmış olan patent veya faydalı model belgesi başvuruları,faydalı model belgesi başvurusu tarihinden sonra yayınlanmış olsalar dahi,başvuru konusu buluşun yeniliğini ortadan kaldırır.

b) Sanayiye uygulanabilir olma:Buluş,tarım dahil sanayinin herhangi bir dalında üretilebilir veya kullanılabilir nitelikte ise,sanayiye uygulanabilir olduğu kabul edilir.

Faydalı Model Belgesi İle Konulamayacak Buluşlar ve Konular

Aşağıdaki istemler usul içeren istem tipine örnek olarak verilmiştir.Bu istemler buluşun yapılmasını tarif eden usulleri anlattığı için Faydalı Model Belgesi koruması alamazlar.

Örnek

İstem-1 Çeşitli ebatlardaki ahşap parçaların kenarlarının ve yüzeylerinin kaplanmasına ilişkin buluş olup özelliği;jelkotun döküm yolu ile yüzeyi ve kenarı kaplanacak olan malzemeye uygulanmış olmasıdır.

İstem-2 İstem l'de bahsedilen buluş olup özelliği;jelkota istenilen rengin katılarak,kaplanan yüzeyde istenilen rengin elde edilebiliyor olmasıdır.

Tasarım nedir?

554 sayılı Endüstriyel Tasarımların Korunmasına İlişkin Kanun Hükmünde Kararnamede endüstriyel tasarımı kavramı şu şeklide tanımlanmaktadır;
“Tasarım, bir ürünün tümü, veya bir parçası veya üzerindeki süslemenin, çizgi, şekil, biçim, renk, doku, malzeme veya esneklik gibi insan duyuları ile algılanan çeşitli unsur veya özelliklerinin oluşturduğu bütünü ifade eder.”

Neden Tasarım?

Sınırların kalktığı küresel rekabet ortamında, sektörde faaliyet gösteren diğer firmalarla yarışta öne çıkmak, müşteri beklentilerine cevap vermek ve memnuniyetini en üst seviyeye çıkarmak, ürün kalitesinin artırılması, etkin pazarlama faaliyetleri ile yapılabileceği gibi günümüz ekonomisinde tasarım yolu ile bu hedefe ulaşmış bir çok kuruluş bulunmaktadır.
Yapılan araştırmalar, tüketici ürün tercihinde marka, kalite, fiyat gibi unsurların yanı sıra ürünlerin dış görünümünün de oldukça etkili olduğunu göstermektedir. Hatta çoğu zaman tüketiciye aynı kaliteyi sunan iki ürün arasında, dış görünüş ürün tercihinde en etkin rolü üstlenmektedir.
Bu nedenle, yeni, sürekli değişim gösteren insan ihtiyaçlarına cevap verebilen, ergonomik ve estetik niteliğe sahip tasarımlar ortaya çıkarmak, fikir sahiplerine ekonomik anlamda gün geçtikçe artan kazanımlar sağlamaktadır.

Tasarımımı Neden Korumalıyım?

Tasarım modern bir toplumda giderek artan bir öneme sahip olmaya başlamıştır. Günümüz ticari hayatında, özgün ve yeni tasarımların geliştirilerek tüketicinin beğenisine sunulması ticari başarı elde etme noktasında tek başına yeterli olmamaktadır. Birer fikir ürünü olan tasarımların tüketici açısından çekici bulunması başarılı tasarım kavramını oluşturmakla beraber rekabet gücünü artırıcı unsur olmakta ve bu alanda başarıya ulaşmada etkin rol oynamaktadır. Başarılı bir tasarım ise hayal gücü, üstün emek ve ek yatırımlara ihtiyaç duymaktadır.
Yapılan yatırımların, sarf edilen emeğin ve ürüne dönüşen fikrin korunmasının önemi bu noktada ortaya çıkmaktadır. Koruma ile elde edilen, tasarım hakkı sahibinin izni olmaksızın başka kişilerce tasarımın ticari amaçla kullanımını engelleme hakkı, yapılan yatırımların, hem ekonomik hem de sosyal anlamda geri dönüşümü açısından oldukça önemli olmaktadır. Aksi takdirde, özgün ve yeni tasarımlar fikir hırsızlığı, kopyalama ve taklit gibi tehditlerle karşı karşıya kalacak ve hakkın savunulması oldukça zorlaşacaktır.

Tasarımımı Nasıl Koruma Altına Alabilirim?

Tasarımlar 1995 yılından bu yana 554 sayılı Kanun Hükmünde Kararname hükümleri çerçevesinde tescil edilerek koruma altına alınmaktadır. Tasarım tescili için, “endüstriyel tasarım tescil başvuru formu” nun doldurulması, öngörülen evraklar ile ilgili ücretin yatırılarak bizzat yada posta yolu ile Enstitüye başvuruda bulunulması gerekmektedir.

Tasarım Tescili Süreci Neleri İçerir?

Ülkemizde endüstriyel tasarımların tescil süreci özet olarak şekli inceleme, endüstriyel tasarım siciline kayıt ve yayın, itirazlar ve belgelendirme olarak dört ana işlem sürecinden oluşmaktadır.
Şekli İnceleme: Başvuru için gerekli evrakların başvuruda sunulup sunulmadığı, sunulmuş ise bu evrakların ilgili Yönetmelik maddelerinde açıkça ifade edilen nitelikte olup olmadığının incelenmesidir.

Endüstriyel Tasarım Sicile Kayıt ve Yayımlama: Endüstriyel tasarım tescil başvuruları Endüstriyel Tasarım Siciline kaydedilmesi ve ilgili ilk Resmi Endüstriyel Tasarımlar Bülteninde yayınlanmasıdır.
Tescile İtiraz: Yayınlanan tasarımlara, yenilik ve ayırt edici nitelik vasfına sahip olmadığı gerekçesiyle yada hak sahipliğine dayanarak ilân tarihinden itibaren altı ay içinde Enstitü nezdinde itiraz edilmesidir. İtiraz edilen tasarımın hak sahipliği ile, yenilik ve ayırt edici nitelik vasfına sahip olup olmadığı sunulan belgeler ışığında Yeniden İnceleme ve Değerlendirme Kurulu tarafından incelenir.

Belgelendirme: 6 aylık yasal itiraz süresi içerisinde endüstriyel tasarım tesciline ilişkin itirazda bulunulmaması yada yapılan itirazların reddedilmesi tasarım tescil belgesinin hazırlanmasıdır
554 Sayılı Endüstriyel Tasarımların Korunması Hakkında Kanun Hükmünde Kararname uyarınca, bir tasarım tescil başvurusu başvuru aşamasında “yenilik” ve “ayırt edici nitelik” kriterlerine göre incelemeye tabi tutulmamaktadır. Endüstriyel tasarım tescil sistemi, itiraza dayalı incelemesiz bir sistemdir.

Tasarım Tescili ile Korunan Nedir?

Tasarım tescili ürünün görünüm özelliklerini koruma altına alan bir sistemdir. Bu sistem ile

• üretim yöntemi,
• ürünün kullanım amacı,
• fonksiyonel özellikler yada teknik faydalar
koruma altına alınamaz.

Biraz daha açık bir ifade ile tasarım tecilinde ürünün işlevi koruma kapsamına dahil edilmemektedir. Yüzyıllardan beri aynı işlevi yerine getirmek için kullanılan ürünler, farklı görsel özelliklere sahip olabilmekte ve bu sayede tasarım tescili ile korunabilmektedir. Bir başka ifadeyle tasarım tescili ile koruma altına alınann, ürünün kullanıcıya sağladığı fayda yada ürünün sahip olduğu fonksiyonel özellik değil, ürüne has özgün tasarım özellikleridir. 

Entegre Devre Topografyasının Tanımı

Patent, faydalı model, marka, coğrafi işaret, endüstriyel tasarım gibi sınai hakların yanı sıra, entegre devre topoğrafyasının tasarlayıcısı adına tescil edilmesi işlemleri de Türk Patent Enstitüsü tarafından yürütülmektedir.

Entegre devre ile; elektronik bir işlevi veya bunun gibi diğer işlevleri yerine getirmek üzere tasarlanmış, en az bir aktif elemanı olan ve ara bağlantılarından bir kısmının ya da tümünün bir parça malzeme içerisinde ve/veya üzerinde bir araya getirilmiş ara veya son formdaki bir ürün ifade edilmektedir.

Entegre devre topoğrafyası ile de; entegre devreyi oluşturan tabakaların üç boyutlu dizilimini gösteren, üretim amacıyla hazırlanmış ve herhangi bir formatta sabitlenmiş görüntüler dizisi olup, her görüntü entegre devrenin üretiminin herhangi bir aşamasındaki yüzeyinin tamamının veya bir kısmının görünümü ifade edilmektedir.

Başvurusunda Bulunabilecek Kişiler

Türkiye Cumhuriyeti vatandaşları,

Türkiye Cumhuriyeti sınırları içinde ikametgâhı olan ve sınaî veya ticarî faaliyette bulunan gerçek ve tüzel kişiler,

İlgili uluslararası anlaşmaların hükümleri dahilinde başvuru hakkına sahip kişiler.

Ayrıca, Türkiye Cumhuriyeti uyruğundaki kişilere kanunen veya fiilen entegre devre topografyası koruması tanıyan devletlerin uyruğundaki gerçek ve tüzel kişiler de karşılıklılık ilkesi gözetilerek Türkiyede bu haktan yararlanabilirler.Türkiye Cumhuriyeti vatandaşlarının entegre devre topografyalarını diğer ülkelerin tescil etmesi veya tescil edileceğinin yazılı olarak bildirmesi karşılıklılık ilkesi olarak kabul edilir.

Koruma Kapsamında Entegre Devre Topografyaları

Orijinal niteliğe sahip entegre devre topoğrafyaları, Kanun ve Yönetmelikte belirtilen şartların yerine getirilmesi ve Ücret Tebliğinde belirtilen ücretin ödenmesi kaydıyla, tescil belgesi verilerek korunur. Koruma; entegre devre topoğrafyasının dayandığı içerik, işlem süreci, sistem, teknik veya topoğrafyanın kendisi dışında topoğrafyada sabitlenmiş bilgiye uygulanmamaktadır.

Bu korumadan yararlanma, yapısında koruma altına alınmış bir entegre devre topoğrafyası bulunduran entegre devrenin, herhangi bir üründe kullanılıp kullanılmamasına bağlı değildir.